Hindoeïsme
Naam:
Hindoeïsme dankt zijn naam aan de Perzische uitspraak van het volk dat aan de rivier Sindu van de Indusvallei woonde zo'n 3000 tot 4000 jaar geleden. De benaming is afgeleid van het Perzisch woord hindoe, dat "rivier" betekent. Sindu is Hindoe geworden doordat de letter S klank van het Perzische alfabet van toentertijd werd gearticuleerd naar H.
De oude Grieken noemden de Indus valei, omgeving van Sindu, Indos. Later na de verovering door Alexander de Grote werd het land aan het oosten van de Indusvallei door de Macedonïers India genoemd en de bevolking Indiërs. Door de historici van Griekse komaf die over Alexander de Grote schreven, werd de Arabische uitspraak gehanteerd wat Al-Hind was voor het volk aan de Sindu. Tijdens de Mogoeloverheersing werd het gebied Hindoestan en de bevolking Hindoe genoemd. In de Sanskrietliteratuur zijn er geen verwijzingen die het woord Hindoe verklaren, wel Sindu.
Vanaf de 19e eeuw is Hindoeïsme de verzamelnaam die wordt gegeven aan alle godsdiensten van Indiase oorsprong die verhalen over de Sanatandharma, de Vedas en andere historische sanskriet geloofsgeschriften.
Hindoeïsme in de wereld
Van de 1 miljard tellende bevolking van India wordt ruim 80% gerekend tot hindoe. In de rest van de wereld leven nog bijna 50 miljoen hindoes. Al vertonen hun religieuze handelingen grote overeenkomsten, toch is geen enkele omschrijving van het begrip 'hindoeïsme' voor alle hindoes van toepassing. Zo verschilt de plattelandsgodsdienst grondig van de meer filosofisch onderbouwde godsdienstbeoefening. Het hindoeïsme is de oudste nog levende religieuze "godsdienst" ter wereld; er zijn verscheidene heilige geschriften, die niet nauwkeurig gedateerd kunnen worden, wanneer die op schrift zijn gezet en waar al van meerdere geen auteur van bekend is. Er is geen sprake van een enkele hoofdstichter, zoals een profeet. Door de tijd heen zijn Arische en Dravidische elementen versmolten. Het Jaïnisme en het Boeddhisme worden door hindoes wel beschouwd als stromingen van het hindoeïsme. Boeddha heeft zelfs de status van negende incarnatie van Vishnu verworven. Een bij hindoes bekende metafoor is die van het hindoeïsme als stam van een boom, waar alle andere godsdiensten als bladeren aan groeien. Dit verklaart zowel hun tolerantie ten aanzien van andersdenkenden als hun vaak heftige afwijzing van proselitisme.
Volgens de Arische invasietheorie vielen mensen uit Centraal-Azië, Ariërs genoemd, vanaf circa 1500 v.Chr. Noordwest-India binnen. Zij brachten hun eigen vedische religie mee en hun religieuze praktijken vermengden zich met die van de mensen uit de Indusvallei. Zo zouden de Veda's voor veel hindoes de meest gezaghebbende geschriften, ten dele door hen geschreven zijn buiten India. De theorie wordt sinds enige tijd betwist en er bestaan tegenwoordig ook andere theorieën over het ontstaan en de oorsprong van de religies van India. Hoe dan ook, de godsdiensten van het hindoeïsme gaan zonder twijfel het verst terug in de tijd van alle religies met een heilig schrift.
Buiten India bevinden zich grote hindoegemeenschappen in Nepal (22 mln), Bangladesh (16 mln), Sri Lanka (3 mln) en Bali (3 mln). Kleinere hindoegemeenschappen komen voor in Groot-Brittannië (1 mln), Noord-Amerika (1 mln), het Midden-Oosten (725.000), Mauritius (600.000), (Zuid-)Afrika (500.000), Rusland (500.000), Fiji (300.000), Nederland (215.000), Zuidoost-Azië en het Caraïbisch gebied. Nadat Nepal in 2006 tot seculiere staat werd uitgeroepen, heeft geen enkel land ter wereld meer het hindoeïsme als staatsgodsdienst.
Symbolen
Er komen tal van symbolen voor in hindoekunst. Elk symbool heeft een speciale betekenis.
De swastika is een eeuwenoud universeel symbool met een diep spirituele betekenis van voorspoed en geluk; in India is het een vanzelfsprekend element van het straatbeeld, vooral op tempels en vrachtwagens.
Ohm staat voor perfectie (zie het heilige geluid hieronder).
De lotusbloem is een symbool voor Vishnu.
Het
Shri-symbool is een teken van welvaart en welzijn.
Het heilige geluid. Dit is het geluid ‘Ohm’. Hindoes geloven dat het een symbool is van geestelijke volmaaktheid en dat dit geluid aan de vorming van het universum vooraf ging. Het wordt uitgesproken aan het begin van gebeden, zegeningen, ceremonies en lezingen uit de heilige boeken en wordt ook wel eens gebruikt tijdens meditatie.
Het kastenstelsel
De hindoemaatschappij is traditioneel verdeeld in vier groepen, kasten (Hindi: jati) geheten.
Het zijn de:
Brahmanen (priesters)
Kshatriya’s (edelen en soldaten)
Vaishya’s (kooplieden)
Sudra’s (dienaren)
(Paria's)' (onaanraakbaren of Dalits, deze is niet behorend tot het kastensysteem, maar is veeleer een persoon die de Veda's niet mogen en/of kunnen bestuderen)
Deze vier maatschappelijke lagen zijn niet per definitie permanent volgens de leer van Heer Caitany Mahaprabhu, voor iemand die erin is geboren. Al zal het diens latere beroep en partnerkeuze kunnen bepalen, men kan alsnog opstijgen naar een hogere spirituele positie alsmede naar een hogere sociale klasse al naar gelang van de zegeningen van de geestelijk leraar. De vier groepen vullen elkaar aan in de maatschappelijke belangen, maar er is toch een hiërarchie.
Deze hiërarchie vind z'n volmaaktheid in het 'varna-asrama' stelsel waarin deze vier maatschappelijke orden in zijn opgenomen. Ze bestaan echter uit acht namelijk de samenvoeging van de vier spirituele geldingen; 'brahmacari'; grihasta; vanaprasta; en sannyasa.'. Dit heeft als doelstelling om elk lid van die samenleving waar het varna-asrama stelsel wordt toegepast vanuit z'n eigen positie omhoog kan via spirituele gewaarwording naar spirituele perfectie. Wanneer een sudra een dienaar een sannyasa dient en een grihasta een vanaprasta, dan wordt de sudra als meer gevorderd beschouwd. Niet omdat hij trotser is geworden, maar omdat een Sannyasi dienen van een ander niveau is. De sannyasi wordt dan ook als de meest gevorderd erkend vanwege de zegeningen van zijn geestelijk leraar, die zelf een sannyasi is. Sannyasin nemen betekent in feite de rug toe keren naar de materiële natuur. Zodoende wordt de sannyasi in staat gesteld mits een bevoegd geestelijk leraar aangesloten bij een geestelijke erfopvolging de overige geestelijke en maatschappelijk geldingen te bevrijden van het materiële bestaan. In vroegere tijden waar de koningen nog de scepter zwaaiden waren er zeer voldane en vertrouwelijke relaties met de brahmana's, die de koningen van goddelijke adviezen voorzagen in overeenstemming met de heilige schriften. De brahmana ontvangt zijn positie door de Veda's te bestuderen onder leiding van een guru, die tevens een sannyasi behoort te zijn en naar schriftelijke believen, de menselijke samenleving poogt te dienen. Hedendaags is een van de religieuze stromen die deze vorm van cultuur vorm geeft terug te vinden in bij bijvoorbeeld de Hare krsna gemeenschap. Mocht een van de maaschappelijke of spirituele geldingen in contact komen met een bonifide sannyasi of geestelijk leraar, dan kan elk van individueel het allerhoogste peil van eeuwige zelfrealisatie bereiken en zo terugkeren terug naar huis terug naar God.
De paria's, onaanraakbaren, of Dalits vallen eigenlijk buiten het kastensysteem. Zij staan onderaan de maatschappelijke ladder, hebben het vuilste en hardste leven en krijgen de minste waardering. De groepen leven permanent gescheiden van hogere kasten en (lichamelijk)contact met mensen uit hogere klassen is uit den boze. Ook binnen de 'outcasts' bestaat er een hiërarchie, gebaseerd op de religie. Hierin staan de Hindoes bovenaan, gevolgd door Moslims en Christenen. Het geloof in de karma werd bij de instandhouding van het kastesysteem 'misbruik' door de hogere klassen; het was volgens de oude geschriften ieders eigen schuld waar hij of zij uitkwam door het principe van karma.
Hoewel het kastensysteem in de vorige eeuw officieel is afgeschaft in India, wordt het in de praktijk nog vaak toegepast. De verschillende groepen blijven gescheiden leven en de discriminatie blijft in stand. Hoewel de invloed van de kasten op iemands leven steeds minder wordt, blijven de regels toch behoorlijk strikt. Bij Hindoestanen in Suriname en in Nederland speelt het kastenstelsel een veel kleinere rol dan bij hindoes in India.
Er zijn nieuwe stromingen die het kastenstelsel verwerpen of ouderen die het nooit gekend hebben. De zwakke sociale positie van personen uit de lagere kasten leidt in India vaak tot spanningen en onrust.
|
